Archief van Floris' Weblog

06-09-11 | Nog net op tijd vegetarisch?

Eerder werd op deze plek melding gemaakt van Fiona Lier die een jaar lang vegetarisch probeert te eten. Enthousiast doet zij op haar website vegetari-jaar verslag van haar bevindingen. Een mooi initiatief dat onlangs werd gekopieerd door de schrijver Ronald Giphart. Maar anders dan bij Fiona hebben de verslagen van Giphart in zijn column in de Volkskrant een zure ondertoon.



Het lijkt het maagzuur dat omhoog komt van het sprintje dat hij moet trekken. 'als-ik-snel-ben-dan-ben-ik-nog-net-op-tijd-hip'. Onderwijl nog verlangend naar een stukje vlees. Ik wist niet dat het met de overstap naar vegetarisch ook kon, maar het lijkt alsof iemand hier te abrupt zijn oude voedingpatroon heeft verlaten. Veel lijnende vrouwen weten het: een overstap op een compleet ander dieet zonder interesse in het nieuwe voedsel leidt tot emotionele onevenwichtigheid, verergerde terugval in het oude ongewenste patroon en in het ergste geval een blijvende disbalans.

Maar misschien is het ook wel gewoon Giphart’s schrijfstijl en schuilt er geen kwaadwillendheid achter. Want hij doet tevens een paar observaties waar we het onmogelijk oneens mee kunnen zijn. Zo noteert hij dat het vegetarische eten in restaurants vaak zwaar onder de maat is. Mee eens. Dat is dan ook precies de reden dat de NVB van 3 tot en met 9 oktober De Vegetarische Restaurantweek organiseert.



Smalend concludeert Giphart dat dit natuurlijk komt omdat vegetariërs geen smaak hebben. Wie laat zich anders veroordelen tot een leven met tofu en notenburgers? Ik zou willen roepen dat dit allemaal niet waar is, maar beter dan een welles-niettes gesprek is het om ondubbelzinnig aan te tonen dat Giphart ongelijk heeft. En dat treft, want de NVB heeft zojuist het eerste kettingbriefrecept op Facebook gelanceerd: iemand start met een ingrediënt, stuurt dit door naar zijn vrienden op Facebook die weer een ingrediënt toevoegen en doorsturen etc. Als er acht ingrediënten op de lijst staan is de lijst 'af' . Pierre Wind zal het winnende recept uitkiezen en op 21 september voor de opstellers koken. Anders dan bij de papieren kettingbrief kun je op Facebook precies bijhouden wat mensen aan jouw ingrediëntenlijst toevoegen. Even geen idee wat je met courgette of venkel moet combineren? Samen komen we er wel uit! Zin om aan te schuiven Ronald? We kunnen best een plekje voor je vrij houden.

10-08-11 | Het Vegetarische Vuur

'Het ene vuur steekt het andere aan'. Het barbecueseizoen is verreweg het moeilijkste seizoen om te pleiten voor de vegetarische keuken. Eerzame huisvaders die de rest van het jaar op kantoor achter het beeldscherm slijten rijgen zich een schort voor, ontsteken het vuur en kantelen hompen vlees op een rooster. Het is één van de weinige momenten waarin ze in hun overgereguleerde leven een stukje oer-gevoel kunnen beleven. Kom daar niet aan.

Buiten het barbecueseizoen is het al moeilijk genoeg om de juiste toon te vinden. We hebben als Vegetariers en als NVB natuurlijk altijd het gelijk aan onze kant, maar op de één of andere manier doen onze gezondheidsadviezen en waarschuwingen voor dreigende rampen de gemiddelde Nederlander het water nog niet in de mond lopen. Het beeld blijft toch bestaan dat de NVB mensen met zachte drang richting een bord met sla en tofu probeert te bewegen. En hoewel een groot deel van de vleeseters nog nooit tofu heeft geproefd weet men: het is niet lekker.

Uit onderzoek is gebleken dat ‘variatie’ een belangrijk motief is om ‘eens een keer geen vlees te eten’. Met die kennis gewapend verkondigde ik een poos dat er wel drieduizend soorten bonen bestaan, allemaal met een eigen smaak en karakter. Bij nader inzien een weinig praktisch argument, want wie in de supermarkt goed zoekt vindt hooguit vijf tot zes soorten. Maar een goed gesorteerde groenteboer heeft al snel vijftig verschillende soorten groenten liggen waarmee je flink kunt variëren. Combineren we steeds twee soorten dan komen we op 2450 combinaties, waarvan er een heleboel wel verrassend lekker zullen zijn. Helemaal waar, maar het blijft een bijna wetenschappelijke constatering waarmee we de binnen-veilige-grenzen-zijn-oergevoel-uitlevende-huisvader niet echt kunnen overtuigen.

Hoe het wél kan kunnen we leren van topkok en niet-vegetariër Jonnie Boer. Ik was in zijn kookstudio voor een interview voor het radioprogramma Vroege Vogels. In deze studio zullen de komende maanden vegetarische kookworkshops gegeven worden voor de horeca en Jonnie liet zien wat er zoal vegetarisch mogelijk is. In een mum van tijd draaide Jonnie een Hollandse gazpacho in elkaar. Maar hoe! Al zwaaiend met een gasbrander (te koop in de betere doe-het-zelf zaak) werden de ingrediënten geroosterd. Ondertussen werd enthousiast verteld over hoe de basis van deze 'soep' gemaakt werd uit gefermenteerde tomaten. Ja precies, tomaten die wij normaal gesproken met een opgetrokken neus in de vuilcontainer gooien. Met een speciaal procedé weet hij hier een heerlijke vloeistof uit te winnen. Vervolgens werden in het wild geplukte kruiden toegevoegd. 'Met wat ik in het wild pluk kan ik makkelijk een volledige maaltijd samenstellen'.

Jonnie is in zijn keuken loodgieter en scheikundige in één en kan zo een extra hoofdstuk aan het SAS- survival handboek toevoegen. In vergelijking met hem verbleekt de barbequende huisvader weer gewoon tot een ‘lulletje-rozenwater’. Waarin we Jonnie als voorbeeld kunnen nemen is niet in de eerste plaats zijn kennis of de entourage, maar de passie waarmee hij met eten bezig is. Zou het ons lukken om dezelfde passie voor de vegetarische keuken te ontwikkelen als Jonnie en ons op dezelfde wijze te binden met de ingrediënten en hun herkomst, dan behoefde de vegetarische keuken verder geen enkele toelichting. Het ene vuur steekt het andere aan: "Ab igne ignem capere"

De genoemde workshop wordt georganiseerd door Variatie op de Kaart.

12-07-11 | Ontsnappen uit de Slangenkuil

Ophef in dierenbeschermingsland. Ruim 200 verwaarloosde konijntjes werden vorige maand door de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming bij hun eigenaar weggehaald. De in beslag genomen konijntjes werden door de inspectiedienst aan een handelaar verkocht die de dieren als slangenvoer doorverkocht. Dierenbeschermingsorganisaties stonden op hun achterste benen en hadden nog wel hulp bij herplaatsing van de konijnen aangeboden. Zinloos. De wereld zit nu eenmaal zo in elkaar dat er voor veel problemen geen goede oplossing is. Onze inspanningen om ze te verhelpen dragen hooguit bij aan het verplaatsen van het probleem. Want wat was hier de oplossing geweest? De slang op een vegetarisch dieet zetten? Dat kan geen zinnig mens voorstellen. ‘Na een rotleven aan een slang gevoerd worden is wel erg zielig’ hoorde ik iemand in mijn omgeving zeggen. Natuurlijk, maar welke dierenliefhebber had zijn eigen in alle liefde grootgebrachte konijn in plaats van de verwaarloosde konijnen ter beschikking gesteld als slangenvoer? Waarschijnlijk niemand.

Nu zijn de verwaarloosde konijnen nog een onderwerp dat je makkelijk ter zijde kunt leggen. Je bent zelf geen partij in het probleem. Maar wat dacht je van het volgende: ik hoorde onlangs van een voormalig stuurman dat de tankschepen waar hij op voer voorzien waren van 50.000 liter ossenbloed. Ossenbloed in combinatie met water geeft schuim, wat bij bepaalde soorten brand de aangewezen manier van blussen is. We zijn allemaal op de een of andere manier afnemer van de olie en in die zin betrokken. Het heeft echter totaal geen zin om je hier schuldig over te voelen. Als consument zijn we onderdeel van een ingewikkeld wereldwijd web waar we maar weinig invloed op kunnen uitoefenen. De wereld is een slangenkuil. We zouden door dit inzicht makkelijk in apathie kunnen vervallen.

Als we denkbeeldig cirkels om ons heen trekken waar onze invloed op de wereld groter of kleiner is, dan valt onze voeding zonder meer in de binnenste cirkel waar onze invloed het grootst is. Willen we in de wereld iets ten goede veranderen, dan ligt het voor de hand daar te beginnen waar onze invloed het grootst is. Onze voeding dus. Het gaat daarbij niet in de eerste plaats over wat anderen zouden moeten doen of laten, maar over onszelf. Met de manier waarop we voor onze voeding kiezen hebben we direct invloed op de veehouderij, het klimaatprobleem de wereldvoedselverdeling en nog een hele trits andere vraagstukken. Bewust onze voeding kiezen is een vorm van ‘empowerment’. Dat is dáár opereren waar we het sterkst zijn, dáár opereren waar we alleen zelf de uiteindelijke beslissing nemen. Niet alleen is onze eigen voeding het terrein waarop we relatief veel invloed hebben, het is ook het terrein waar de impact enorm groot is. De voedingsindustrie behoort tot de sectoren die de aarde het zwaarste belast. Daarnaast ben ik er van overtuigd dat wie bewust keuzes maakt in zijn voeding ook op andere gebieden steeds bewuster in het leven zal staan. Kiezen voor vegetarisch is daarmee niet in de eerste plaats een negatieve keuze (bijvoorbeeld: ik wil voorkomen dat er dieren gedood worden), maar vooral een positieve keuze, waarbij we een belangrijk deel van ons leven in eigen hand nemen en kiezen voor het ontwikkelen van een bewuste levenshouding. Dat is de enige uitweg uit de slangenkuil.

07-06-11 | Leidt spoor Duitse Krimi naar Nederland?

In crisissituatie blijkt wat ons echt beweegt en bezighoudt. Het was daarom spannend wat de eerste vraag van de pers zou zijn die over de EHEC crisis bij de NVB binnen zou komen. De telefoon ging over en voila, daar stelde het 'gesundenes Volksempfinden' bij monde van een journalist van de Spits de vraag die deze crisis bij ons Nederlanders oproept: 'wat eten we deze zomer in plaats van komkommers bij de barbecue?'

Ik stond even perplex. 'Het zullen wel courgettes worden, die zijn momenteel erg populair en je kunt ze ook op de barbecue leggen' stuntelde ik. Vlijtig noteerde de journalist het antwoord. De volgende dag natuurlijk de Spits gecheked, maar er was niets gepubliceerd. Logisch. De twee van EHEC verdachte komkommers waren inmiddels al weer vrijgesproken. Hyperige journalistiek ten voeten uit, waarin nu eens niet een allochtoon of een pedofiel, maar een komkommer de hoofdrol vervult. De echte vraag wordt niet gesteld. De one-million dollar question (wat zeg ik: de miljardenvraag): hoe kan deze bacterie immuun voor antibiotica geworden zijn en hoe redden we wat er nog te redden valt?

De bacterie komt normaal voor in de darmen van dieren en het is evident dat de resistentie voor antibiotica door het overvloedige gebruik van antibiotica in de veehouderij komt. Staatssecretaris Bleker was er als de kippen bij om schadeloosstelling voor komkommertelers in Brussel te bepleiten. Hij doet blijkbaar in crisissituaties ook maar wat hij gewend is te doen. Terwijl hij met concrete maatregelen had moeten komen om het antibioticagebruik in de veehouderij omlaag te brengen. Negentig procent van de in Nederland gebruikte antibiotica is bestemd voor de veehouderij. We zijn zowel de grootste vleesexporteur als met afstand de grootste gebruiker van antibiotica in Europa.

Als er in deze Krimi één spoor is dat het uitzoeken waard is, dan leidt dit naar de Nederlandse veehouderij. Intussen maken wij ons hier vooral zorgen over wat we straks op de barbecue leggen. Naast ons lapje vlees. 'Het zal wel weer overwaaien', lijkt de gedachte. In eerste instantie leek dat nog terecht ook: Nederlanders behoren binnen Europa tot de groep die het minste groenten eet. Wat dat betreft jammer dat die twee komkommers al waren vrijgesproken. Een beetje extra reclame voor de courgette had in dit land geen kwaad gekund.

11-05-11 | De PVV en het laatste avondmaal

Het was weer een typische PVV aanpak: een bestaand probleem gesignaleerd en vervolgens maar wat roepen. Zonder enige kennis van zaken en zonder de intentie om aan een oplossing bij te dragen. De PVV dacht een nieuwe linkse hobby opgespoord te hebben en rook bloed. Vegetarisch bloed nog wel. Steen des aanstoots was de NVB campagne EatGreen at work in overheidskantines. In deze campagne worden bedrijfsrestaurants aangespoord om een dag in de week lekker vegetarisch eten aan te bieden en in het zonnetje te zetten. Betuttelend, vond de PVV en er werden Kamervragen over gesteld.

Voor de NVB betekende dit vooral welkome publiciteit die ons de aanleiding gaf om te vertellen waar de campagne wèl over ging. Ik zag al een mooie kop voor een persbericht voor me: ‘vegetarisch, de leukste linkse hobby’, maar zag daar uiteindelijk van af. Vegetarisch is immers links noch rechts. De campagne gaat over de vrijheid om te kiezen, dus ook voor vegetarisch. En ja, door de NVB middels informatiemateriaal met redenen omkleed. De PVV vindt dat de overheid zich niet (via deelname aan de campagne) moet bemoeien met wat we op ons bord krijgen.

Op zichzelf heeft de PVV natuurlijk een reëel vraagstuk benoemd: mogen en kunnen we zelf beslissen wat we eten ? Wat we eten is iets ontzettend individueels en daarom wel de laatste gelegenheid waarbij we onze vrijheid zouden willen afstaan. Wat er op ons bord komt maken we zelf wel uit, dat willen we zelf heel precies kunnen kiezen.

In werkelijkheid is ons eten volslagen anoniem geworden. Het heeft geen gezicht meer. Was dit wel zo, dan zou het aantal vegetariërs vele malen groter zijn. In plaats daarvan eten we uniforme producten waarvan we geen idee meer hebben waar ze vandaan komen en hoe ze tot stand zijn gekomen. Tegelijkertijd is de productie van ons voedsel steeds complexer geworden. Ontelbare handen zijn nodig om schijnbaar simpele voedingsmiddelen te produceren, te bewerken, te transporteren en te verkopen voor ze bij ons op tafel komen te staan. Ons voedsel vormt zo een verbindingslijn waarmee we met talloze mensen over alle uithoeken van de wereld zijn verbonden. In die zin is ons voedsel juist een extreem sociale aangelegenheid geworden.

Ik denk dat het om allerlei redenen van het grootse belang is dat dit onderkend wordt en dat we het sociale aspect in al haar vormen in het voedsel en de manier waarop we het behandelen en eten terug moeten krijgen. Willen we vegetarisch verder versterken dan zullen we daar ook extra aandacht aan moeten schenken. Uit onderzoeken blijkt steeds maar weer dat vegetariërs gezien worden als individualisten en einzelgänger en dat het woord ‘genieten’ bepaald niet met vegetarisch geassocieerd wordt. Zolang dat zo blijft zijn we kansloos. Vegetarisch moet daarom midden in het sociale leven geplaatst worden. EatGreen together en het restaurantkeurmerk Gastvrij voor Vegetariërs zijn ook daarom belangrijke NVB activiteiten. De Marokkaanse stagiaire die ik dit uitlegde snapte het meteen: ‘Inderdaad‘ zei ze ‘Het gezamenlijk eten heeft een diepe culturele en religieuze betekenis, denk aan het laatste avondmaal’. Precies, maar dan liefst wat gezelliger.

08-04-11 | De geur van verdampt geld

Geld stinkt, wordt wel gezegd. Maar wat is de geur van verdampend geld? Desgevraagd zal niemand kunnen bevestigen ooit de geur van verdampend geld te hebben geroken. En dat terwijl er in de financiële crisis voor vele miljarden euro’s is verdampt. Had verdampend geld een geur gehad, dan hadden we dat inmiddels wel geweten. Door de financiële crisis en het ‘redden’ van banken moet de overheid de komende jaren voor een astronomisch bedrag van 18 miljard euro bezuinigen. Defensie moet in één klap alle tanks van de hand doen en de bibliotheek op de hoek dreigt gesloten te worden. De overheid trekt zich verder terug en propageert het particuliere initiatief. Vooruit dan.

Anita Reerink vraagt zich als kostenbewuste burger af wat de intensieve veehouderij de samenleving kost. In een tijd waarin ieder dubbeltje omgedraaid moet worden is dat een vraag die in Den Haag enthousiast ontvangen wordt, zou je zeggen. Niets is minder waar. Anita was een roepende in de woestijn. Ze besloot daarom op eigen kosten en gelegenheid een film te maken waarin de kosten van de intensieve veehouderij aan de kaak worden gesteld. Want ga maar na. Grote epidemieën van dierziekten hebben de afgelopen vijftien jaar in Nederland een slordige vier miljard euro gekost. Het gevaar voor een grootschalige epidemie die begint vanuit de intensieve veehouderij en overslaat op mensen ligt continu op de loer. Als de boer verplicht zou worden gesteld zich hiervoor te verzekeren dan zou de hele sector vandaag nog haar poorten sluiten.

Ik ben er van overtuigd dat geen verzekeraar het risico van zo’n epidemie durft te dekken. En terecht. Maar waarom zouden we als samenleving dat risico en die kosten wel willen betalen? Hebben we met onverantwoorde bankiers niet al genoeg zorgen aan ons hoofd? Daarnaast zijn er nog de structurele kosten zoals Europese landbouwsubsidies en… En welke kosten nog meer? Niemand kan ons vertellen wat de sector de belastingbetaler per saldo kost. Hoog tijd voor een ‘financiële bijsluiter’ voor de intensieve veehouderij. Anita is daarom, opnieuw op eigen initiatief, een petitie gestart. Via petities.nl kunnen mensen een petitie onderteken waarin gevraagd wordt de verzwegen kosten van de intensieve veehouderij door te rekenen en openbaar te maken.

Vandaag heeft Lucas Reijnders, tot begin dit jaar hoogleraar milieukunde, de petitie ondertekend. Blijkbaar is hij na decennia studie nog steeds benieuwd naar het definitieve antwoord. Ikzelf heb ook al getekend. Ik heb namelijk het bange vermoeden dat ik wel weet hoe verdampt geld ruikt. Iedere keer als ik na een vakantie in het buitenland de Nederlandse grens over rij dan kan ik ruiken dat ik weer thuis ben. De intensieve veehouderij legt met haar overtollige mestproductie een deken van ammoniak over Nederland. De geur van verdampt geld…

10-03-11 | Vleesminnaars

Seks verkoopt, ook als het over vlees gaat. Begin februari werd ik door radiostation BNR gevraagd naar mijn reactie op een Amerikaans onderzoek. Daaruit zou blijken dat vrouwen vooral op vleesetende mannen vallen. Ik was enigszins overvallen en realiseerde me pas later wat een adrem antwoord zou zijn geweest. Volgens het onderzoek associëren vrouwen het eten van vlees met ruw, stoer en mannelijk en vallen ze daarom sneller voor vleesetende mannen. ‘Mike Tyson is ook vegetariër ‘ wierp ik tegen, waarmee ik wilde zeggen dat vegetariërs ook heel goed onbehouwen horken kunnen zijn. Dit stelde de verslaggever gerust. Vegetariërs kunnen blijkbaar ook ‘normale’ mensen zijn. Vreemd eigenlijk, dat ik Mike Tyson te hulp moet roepen om te laten zien dat vegetariërs normale mensen zijn.


Vervolgens vroeg de verslaggever door over het softe imago van vegetariërs. ‘Dat valt volgens mij wel mee, het zijn vooral de media die daar tot vervelens toe over beginnen’. En zo is het. De meeste media gedragen zich vooral als handelaren (in- en verkoop) van stereotypen. Echte vragen stellen gebeurt daarbij maar weinig. Een goede vraag zou bijvoorbeeld zijn geweest wie in godsnaam dit onderzoek heeft gefinancierd. Zit er een sponsor achter (de vleesindustrie?) of komt de vraag voort uit puur academische belangstelling. Dat laatste kan ik mij nauwelijks voorstellen. Er zijn belangrijkere vragen die de wetenschap zou kunnen onderzoeken.

Het is natuurlijk makkelijk scoren: koppel seks en eten en de Universiteit van British Columbia komt gegarandeerd weer in het wereldnieuws. Alleen al op Nederlandse internetsites tref ik tientallen hits aan. Was de aandacht ook zo groot geweest als het tegendeel uit het onderzoek was gebleken? Waarschijnlijk niet. Sterker nog, het tegendeel is ook aangetoond. Uit het rapport ‘vleesminnaars, vleesminderaars en vleesmijders’ van het Landbouw Economisch Instituut blijkt dat meer dan de helft van de mensen het eten van vlees helemaal niet met mannelijkheid associeert. Dat was dus het juiste antwoord op de vraag van BNR geweest: ‘Er is betrouwbaar onderzoek waaruit het tegendeel blijkt.’ Ik zou bijna zelf in de stereotypen zijn vervallen: ‘Ach, dat zijn die rare hamburgereters aan de overkant van de oceaan, hier in Nederland ligt dat allemaal heel anders’. Maar eigenlijk moeten we juist van de stereotypen af zien te komen. Sterker nog, we moeten wat mij betreft helemaal niet denken in de categorieën vegetariërs- vleeseters. Zolang we dat doen blijven we vastzitten in stereotypen met bijbehorende beelden. Zo blijven vegetariërs altijd een soort subcultuur. Het gaat om vegetarisch eten. Veel en voor zoveel mogelijk mensen, omdat het lekker, gezond en belangrijk is en voor iedereen geschikt. Dat is het mooie van vegetarisch. Het heeft wat dat betreft geen geforceerde associatie met seks nodig, zoals de Amerikaanse organisatie Peta met haar vegetarische porno probeert te bewerkstelligen. Vegetarisch is gewoon een andere, zelfstandige, categorie van genot.

09-02-11 | Varkens en politiek

Varkens en macht. Die twee hebben wat met elkaar. George Orwell liet in zijn boek ‘Animal Farm’ varkens de macht grijpen. In politieke cartoons worden machthebbers niet zelden als varkens afgebeeld. Met hun volle speklagen staan varkens symbool voor het verzamelen en vasthouden van aardse weelde. In de echte wereld nemen varkens de macht niet over maar zijn ze eerder slachtoffer. Desondanks zijn ze voor machthebbers wel een factor om rekening mee te houden. Onderschat het varken daarin niet. De Sovjetpresident Chroetsjov wilde in de jaren vijftig de Russische bevolking tevreden houden door het eten van varkensvlees voor iedere burger bereikbaar te maken. Het luidde zijn val in. De benodigde omschakeling naar een landbouwsysteem waarin grootschalig maïs als varkensvoer verbouwd werd verliep desastreus. Maar ook in 2011 is het varken nog een factor. Begin dit jaar werd Duitsland (of eigenlijk de varkens) getroffen door een dioxineschandaal. Duitse consumenten lieten het vlees vervolgens massaal links liggen en in de media werd vegetarisch plotseling als een interessant alternatief gezien. De ogen van onze oosterburen werden geopend. Zo niet in Nederland, waar de innige relatie tussen varkensboeren en het machtsbastion CDA misschien nog wel de meest treffende illustratie is van de merkwaardige verhouding tussen macht en varkens. Hier gingen boze varkensboeren de straat op. Door de Duitse afkeer van varkensvlees was de vleesprijs tot een minimum gedaald. Staatssecretaris Bleker zag onmiddellijk dat zijn machtsbasis en achterban hier sprak en maakte zich in Europa sterk voor het opslaan van varkensvlees in vrieshuizen in afwachting van betere tijden met betere prijzen. Dit alles op kosten van de belastingbetaler uiteraard. Zo ontstaat er nog een manier waarop u meebetaalt aan de kiloknaller.

De protesten van de varkensboeren werden kort daarop volledig overschaduwd door de revolte in het Midden-Oosten die dictators deed wankelen en vallen. Ditmaal geen varken te bekennen. Islamieten eten immers geen varkensvlees sinds de Profeet dit (met een vooruitziende blik?) verbood. Toch speelt ook hier het varken op de achtergrond een rol. Niet alleen is de Arabische bevolking haar oude dictators zat, ook vormen de gestegen voedselprijzen spelen voor de verarmde bevolking een groot probleem. Als we bedenken dat 50% van de wereldgraanoogst gebruikt wordt als veevoer voor (voornamelijk) varkens, dan wordt ook hier de rol van het varken weer zichtbaar. Immers, zou er geen varkensvlees meer gegeten worden, dan zou de wereld honderden miljoenen mensen extra kunnen voeden. Om een kilo varkensvlees te produceren moet het varken 7 kilo graan eten. Of je nu Chroetjsov, Bleker of Mubarak heet, het varken is een politieke factor waar je rekening mee moet houden. Het zou interessant zijn de relatie tussen varkens en macht eens meer in de diepte te onderzoeken, maar een paar conclusies kunnen we al op voorhand trekken. Het idee van staatssecretaris Bleker om varkensboeren te steunen is volslagen ridicuul. De intensieve veehouderij is geen slachtoffer van de problemen waar de wereld mee geconfronteerd wordt. Nee, zij draagt daar in grote mate zelf aan bij of is zelfs de grootste veroorzaker. Deze industrie ondersteunen getuigt op geen enkele manier in inzicht in de uitdagingen waar we voor staan. Dioxinevergifitiging, ammoniakuitstoot, megastallen, de kap van tropisch bos voor veevoer, verlies aan biodiversiteit, het gevaar van mondiale epidemieën, broeikaseffect, welvaartziekten, het zijn allemaal kenmerken van een bezopen systeem van intensieve veehouderij waarvan het economische belang ook nog eens sterk overdreven wordt. Bleker lijkt politicus met een goed gevoel voor politieke verhoudingen en maatschappelijk sentiment. Met een post als staatssecretaris in het vooruitzicht wist hij zijn partij naar de macht te loodsen. Als hij echt zo’n goed gevoel voor veranderende verhoudingen heeft dan zegt hij de intensieve veehouderij de wacht aan. Met de genoemde reeks catastrofale gevolgen is het duidelijk dat zijn achterban van varkensboeren een achterhoedegevecht voert. Wie aan de macht wil blijven verzet op tijd de bakens.

10-01-11 | Hoe word ik vegababe

Soms lijkt het of louter mooie en succesvolle mensen aanspraak kunnen maken op de titel vegetariër. Nu weet ik uit eigen ervaring dat dit niet waar is, maar wie bij de finale van de verkiezing van de meest sexy vegetariër aanwezig was, kreeg al snel die indruk. Natuurlijk, er waren 10 goed uitziende vegetariërs geselecteerd, maar in het souterrain van de hippe Amsterdamse uitgaansgelegenheid Odeon waren de celebraties nauwelijks van het overige publiek te onderscheiden. Iedereen ging hip gekleed en leek de weg naar succes moeiteloos gevonden te hebben.

‘In artistieke kringen is vegetarisme heel normaal’ laat ik me vertellen terwijl ik me aan de favoriete vega snack van winnares Sanne Vogel tegoed doe. De conclusie van deze middag is duidelijk; wie de weg naar succes en geluk wil vinden doet er verstandig aan te doen wat deze mensen gemeen hebben: vegetarisch eten. Ooit gedacht dat het zo eenvoudig zou kunnen zijn? Nou ja, eenvoudig, nogal wat mensen willen om allerlei redenen ‘eigenlijk’ geen vlees eten maar het valt hen toch moeilijk om de eerste stap te zetten. Voor deze mensen is er nu hoop. Weliswaar niet uit de Amsterdamse grachtengordel maar (voor deze ene keer) uit Den Haag. Daar heeft Fiona Lier besloten om in 2011 een heel jaar geen vlees te eten en haar bevindingen vallen allemaal te volgen op haar website www.vegetari-jaar.nl.

Fiona is gewoon administratief medewerkster op de P&O afdeling van een instelling voor ouderenzorg en heeft met de website geen andere bedoeling dan mensen te informeren over haar ervaringen. De website is nog nauwelijks een week in de lucht, maar de belangstelling en de reacties zijn overweldigend. Er blijken veel meer mensen te zijn die vanaf 1 januari geen vlees meer willen eten. Voor hen is het motiverend om de blogs op haar website te volgen. Wie dus al langer rondloopt met het idee om vegetarisch te gaan eten: dit is het moment om de stap te maken en te beseffen dat je hierin niet alleen staat. Het komende jaar kun je steun ontlenen aan de ervaringen van Fiona. (En voor alle benodigde informatie kun je natuurlijk bij de NVB terecht, maar dat is al zo sinds 1894). Het klinkt als een veilige optie waar je je op kunt verlaten: ‘als je ergens in gelooft, dan moet je er voor gaan’ stelt Fiona. Inderdaad, zo eenvoudig is het, maar het vlees is zwak, dus mensen willen graag een steuntje in de rug. Omdat het nieuwe jaar nog jong is kan Fiona nog niet zo heel veel over haar ervaringen vertellen, maar één ding is al wel duidelijk: vegetarisch eten maakt creatief. De heilige drie-eenheid aardappelen-groente en vlees moet doorbroken worden en dat vergt creativiteit. Zo beschouwd is het logisch dat vegetarisme in artistieke kringen populair is, want wie kan zich voorstellen dat de creatieve avant-garde na een dag vol inspiratie ‘s avonds genoegen zou nemen met aardappelen, groente en een homp vlees? Gewapend met een stapel kookboeken en de website van de NVB ziet Fiona het komende jaar vol vertrouwen tegemoet. Of er ook negatieve reacties op haar site waren? ‘Niet iedereen weet goed hoe te reageren. Iemand vroeg of ik nu ook zo’n vegamuts was geworden. Wat een onzin! Ik ben juist een vegababe!’ Overtuigender bewijs dat wie stopt met vlees eten onmiddellijk de eerste schreden zet op weg naar een sterrenstatus is er niet.

09-12-10 | Een soap rond vleesvervangers

Eindelijk is het hoge woord er uit: vegetariërs zijn de voorbeeldburgers van de toekomst. Als u vanavond een vleesvervanger in de pan gooit zult u niet bevroeden wat daar al niet over te zeggen valt. U bent een nog onvolprezen voorloper in de ‘eiwittransitie‘. Een ‘early adapter’, helemaal in overeenstemming met de doelstellingen van het PIEK programma (Programma Innovatie Eiwit Ketens) van het ministerie van EL&I , waar een budget van 7 miljoen euro mee gemoeid is. Geen idee waar het over gaat? Ook Brussel heeft interesse in de manier waarop uw vegaburgers het lekkerst klaargemaakt kunnen worden en betaalt mee aan onderzoek. En laten we eerlijk zijn, dat werd tijd ook. Een hele waslijst aan redenen op het gebied van milieu, dierenwelzijn en voedselverdeling maakt het noodzakelijk dat we op een ander voedingspatroon overschakelen. Een voedingspatroon gebaseerd op (voornamelijk) plantaardige eiwitten. Er moet kortom meer vegetarisch gegeten worden. Het wordt dus dringen in uw keuken? Nee, op het terrein van de Universiteit van Wageningen is het ‘restaurant van de toekomst’ ingericht. Hier worden nieuwe en oude voedingsmiddelen bereid en vergeleken. Alles, inclusief het koop- en eetgedrag van de gasten wordt nauwkeurig maar onopvallend gevolgd.

Afgelopen dinsdag werden de voorlopige resultaten voor een select publiek toegelicht in de workshop ‘vezels als vleesvervanger’. ‘Bah, wat een smakeloze titel’, merkte een vegetarische spreker al aan het begin van de workshop op. ‘Alsof we op papier moeten kauwen.' Hij wist als vegetariër natuurlijk al dat vegetarisch eten heel lekker kan zijn, maar liep hiermee duidelijk vooruit op de onderzoeksresultaten. Een onderzoekster moest toegeven wel al twee jaar met het project bezig te zijn, maar nog nooit over de smakeloze titel te hebben nagedacht. Terwijl het geheel toch zo grondig was aangepakt. In het restaurant van de toekomst waren verschillende vleesvervangers getest. De ‘smaakbeleving’ was vakkundig opgeknipt in 32 te onderzoeken ‘smaakattributen’ die met elkaar in verband werden gebracht. Het resultaat was een diagram dat leek op een relatieschema van een soap-serie. Onze smaak is duidelijk net als ons relatienetwerk een uiterst complexe aangelegenheid. De vergelijking gaat nog verder op. Maar liefst 30% van de mensen koopt en eet iets heel anders dan wat ze in het vooronderzoek aangaf. Een opmerking als ‘ik eet altijd nasi’ is dus weinig waard. Nergens wordt zoveel vreemd gegaan als bij de kassa van het restaurant.

De overige bevindingen waren niet allemaal even schokkend. Na tientallen staafdiagrammen mocht de conclusie getrokken worden dat ‘vlees bij het braden vocht afgeeft, terwijl vleesvervangers het juist opnemen’. Inderdaad, maar daar had geen twee jaar onderzoek naar gedaan hoeven te worden, al was het voor het overwegend carnivore gezelschap wellicht toch een openbaring. Wel weer interessant was de ondervinding dat het vlees of de vleesvervanger helemaal niet bepalend zijn voor de smaak en kwaliteit van de maaltijd. Het gaat om de maaltijd als geheel en komt aan op de creativiteit van de kok. Dat kunt u vanaf nu als ‘wetenschappelijk bewezen’ argument in een discussie over vegetarisch eten gebruiken. ’Het gaat dus eigenlijk om het sausje’ vatte een toehoorder de presentatie samen. Inderdaad, net als in een soapserie doet de aard van de ingrediënten er weinig toe, het resultaat staat of valt bij het sausje dat we er overheen gieten. De conclusie van de workshop zou kunnen zijn dat onze smaakbeleving even gecompliceerd als banaal is. Toch biedt dit perspectief. Trendonderzoek wees onlangs uit dat met name jonge vrouwen tussen de 16 en 35 jaar open staan voor vegetarisch eten. Misschien moeten de overheid en producenten van vleesvervangers toch eens met Joop van den Ende om tafel gaan zitten. Hij weet vast wel raad met de noodzakelijke ‘eiwittransitie’.

07-10-10 | Uw bord als slagveld

Je bent wat je eet. Letterlijk. Ons lichaam is opgebouwd uit wat we eten en wordt gemiddeld om de zeven jaar geheel vernieuwd. Maar in bredere zin geldt dit motto ook. Je bent wat consumeert. Je identiteit hangt niet meer af van wat of wie je vader was maar van hoe je je kleedt, welke films je kijkt en welk symbolen je gebruikt (in de vorm van logo’s handig voorgeprogrammeerd door de commercie). Dat is bevrijdend, en uniek in de geschiedenis.

Maar hoe vrij en autonoom zijn we werkelijk? Wie genoegen neemt met wat ons dagelijks aangeboden wordt zal niet zo snel tegen de grenzen oplopen, maar wie eens iets anders wil, zal merken dat de gebieden in ons leven waar we werkelijk vrij en autonoom kunnen handelen beperkt zijn. En wat we aan autonomie hebben leveren we graag in. Bijna altijd op basis van praktische argumenten. Waarom ook moeilijk doen als het makkelijk kan? Voor iedere keuze apart valt wel wat te zeggen. We rijden met een tom-tom, maar verleren onszelf te oriënteren. We gaan mee in de maalstroom. Wie een keer te laat op een afspraak komt omdat hij zonder tom-tom op weg ging heeft straks wat uit te leggen. Het geldverkeer idem dito. Wat is er makkelijker dan elektronisch betalen? Wie midden in de samenleving staat kan al bijna niet meer zonder, maar we zijn wel volledig overgeleverd aan de welwillendheid van onze bank. Gaat er iets fout dan ligt de bewijslast volledig bij u. Maar vooruit, het gaat meestal goed en we zijn toch immers praktische mensen?

Ook op het gebied van eten wordt het ons gemakkelijk gemaakt. ‘Convenience food’ oftewel gemaksvoeding is een groeisegment. De kant-en-klaarmaaltijd rukt op. En wat te denken van het merkwaardige fenomeen dat een appel in schijfjes in plastic verpakt voor vijf keer de prijs van een gewone appel over de toonbank gaat ?‘ Is er nog iemand in de zaal die weet hoe lang bieten moeten koken? (antwoord: ten minste 45 minuten op laag vuur. Je kunt er bij weglopen en ondertussen iets anders doen). Voeding is wat mij betreft in het kader van onze autonomie een uitermate belangrijk gebied. Immers, we zijn wat we eten. Letterlijk. We hoeven ons geen illusies te maken over de herkomst en samenstelling van een groot deel van ons voedsel. Om de lezer niet nog zwaarmoediger te maken dan hij na het lezen van het bovenstaande al is zal ik hier niet verder over uitweiden. Maar desondanks: ons voedsel is in mijn ogen een belangrijk gebied waar we nog wél enige invloed uit kunnen oefenen en eigen keuzes kunnen maken. Ik pleit hierbij niet voor fundamentalisme, maar voor bewustzijn. Voeding is bij uitstek een vertrekpunt voor een bewuste, autonome levenshouding. Op veel punten zal onze vrijheid snel verder inboeten. Uw verzet daartegen is symbolisch, u doet straks gewoon mee. Wees niet verbaasd als bij een iets grotere griepgolf dan de Mexicaanse griep (aanvankelijk ‘varkensgriep’ maar onder druk van de veehouderij hernoemd) er op basis van vooral economische argumenten besloten wordt dat iedereen zich verplicht moet laten inenten. Voor zover u daar bezwaren tegen heeft meldt u zich waarschijnlijk uiteindelijk gewoon met frisse tegenzin bij de huisarts.

Maar voeding is mogelijk een ander verhaal. Tot op zekere hoogte bepalen we zelf wat er op ons bord komt, wat we vanavond eten en hoe we dat klaar maken. Wat we wel en wat we niet eten. Toegegeven, het is niet altijd makkelijk, maar we kunnen hier nog keuzes maken. Dat ook hier onze keuzevrijheid onder druk staat weet de geïnformeerde lezer. Maar vooral: voeding is meer dan een ‘laatste vluchtheuvel’ waarin we nog enige ruimte hebben om zelf keuzes te maken. Voeding is ook een mogelijk kéérpunt in de beschreven ontwikkeling. Ik ben er van overtuigd dat voeding een bijna onmisbaar vertrekpunt is voor wie bewust in het leven wil staan. Juist omdat het zo bij uitstek persoonlijk is. Wie zich vragen stelt over voeding, daarbij zijn dagelijkse gang nagaat en ziet wat voor hem mogelijk is, zal zich langzaamaan ook op andere terreinen bewuster en onafhankelijker gaan opstellen. Bewustwording over voeding is zogezegd de basis voor een proces van verdere bewustwording dat kan uitmonden in het zoeken naar sleutels voor vragen op andere terreinen van ons leven. Als we de functie van de Vegetariërsbond in dit bredere perspectief plaatsen dan zien we dat de bond, bijna 120 jaar oud, nog nooit zo nodig is geweest als nu. En nog nooit was de groep mensen die bewust met eten bezig is zo groot als nu, getuigende de belangstelling voor bijvoorbeeld slowfood, vergeten groenten en foodmiles . Want wat de tekenen van de tijd ook mogen zijn, het besef dat we ‘zijn wat we eten’ is doorgedrongen en blijft.

13-09-10 | Geitenwollensok 2.0

Alles draait om beeldvorming. Voor vegetarisme is dat niet anders. Deze week kreeg ik van onze stagiaire de resultaten van een onderzoek naar het imago van vegetariërs onder allochtonen. Daaraan valt blijkbaar nogal wat bij te schaven. Zowel onder allochtonen als onder de autochtone controlegroep leeft het beeld dat vegetariërs vleeseters veroordelen om het eten van vlees. Ik weet niet hoe vaak u afkeurend kijkt naar het bord van een vleesetende disgenoot, maar ik doe dat nooit. Hooguit kijk ik met enige teleurstelling naar het eten op mijn eigen bord. Lekker vegetarisch eten is niet altijd in alle uitgaansgelegenheden vanzelfsprekend en dat is een belangrijk actiepunt. Dan verdwijnen de andere vooroordelen als sneeuw voor de zon.

Maar de uitkomst van het onderzoek die me écht verbaasde was dat van alle associaties die mensen spontaan bij ‘vegetarisme’ noemden het woord ‘geitenwollensok’ met stip bovenaan stond. Onder allochtonen zelf beduidend meer dan onder autochtonen. Hoe bestaat het? De respondenten waren voornamelijk twintigers, geboren lang na de hoogtijdagen van de geitenwollensok. Een fors deel heeft waarschijnlijk nog nooit een geitenwollensokkendrager van dichtbij gezien. Blijkbaar heeft de geitenwollensok een onverwoestbaar krachtige uitstraling. Als vegetariërs zich zo moeilijk van het geitenwollensokkenimago kunnen ontdoen, moeten we daar dan niet onze kracht van maken? Ik zie een duidelijke parallel met het woord ‘sabotage’. In de 19e eeuw, bij het begin van de industrialisatie, gooiden arbeiders hun klomp (in het Frans ‘sabot‘) in het raderwerk om het moordende tempo van de lopende band te stoppen. Sindsdien gebruiken we voor het ontregelen van het systeem het woord ‘sabotage’. Sabotage is een oerdrift. Het koppelen van de klomp aan de oerdrift van het systeem ontregelen is een sterk staaltje imagebuilding. Blijkbaar lenen kledingstukken zich daar goed voor (denk ook aan witteboordencriminaliteit), dus waarom zou het ons niet lukken om de geitenwollensok te koppelen aan die andere primaire behoefte: lekker eten?

Ik roep lezers bij deze op om met concrete voorstellen te komen om het imago van de geitenwollensok te verbeteren. Misschien biedt de bruine boon daarbij enige inspiratie. De bruine boon mag zich namelijk sinds kort verheugen in een eigen fanclub, ‘de bruine bonen bende’. De boon stond er tot voor kort in alle opzichten aanzienlijk slechter voor dan de vegetariër. De teelt van bonen is in de EU volslagen gemarginaliseerd. Eerst door de verplichte import van soja als gevolg van een handelsakkoord met de VS. Vervolgens werd de Europese steun voor bonen en erwten afgeschaft, terwijl vlees, zuivel en graan (deels voor veevoer) zich nog steeds in miljardensubsidies mogen verheugen. Willen we in de toekomst grootschalig overschakelen van dierlijke op plantaardige eiwitten (wat om allerlei redenen absoluut noodzakelijk is), dan is de boon onmisbaar. Helaas wordt nu op nog geen 3% van het akkerbouwareaal in de EU bonen of erwten verbouwd. ‘Ik bid nie veur bruune boon'n’ is er bij de oudere generatie landbouwambtenaren blijkbaar vakkundig ingeramd. Maar alsof dit alles nu vergeven en vergeten is, heeft de bruine bonenbende nu een hippe twitterpagina voor de boon gelanceerd, zonder enig spoor van wrok. Via twitter.com/bonenbende wordt de volger op de hoogte gehouden van allerlei nieuwtjes over bonen en de lekkerste recepten. Wie de pagina ziet zal zich er over verbazen hoe kleurig en fleurig bonen eigenlijk kunnen zijn. Paul de Leeuw, Sylvia Witteman, Wim de Bie en Teun van de Keuken behoren tot de vaste volgers. Met voldoende creativiteit kun je van alles de aansprekende en positieve kant op de voorgrond zetten. Op dus naar het volgende project: de geitenwollensok 2.0

10-08-10 | Revolutionaire zeewierburgers

Tijdens mijn vakantie op Texel werd ik door een journalist gebeld die mij vroeg naar het standpunt van de NVB ten aanzien van algen. ‘Algen?‘, vroeg ik, terwijl ik na een wandeling over het wad een laatste restje zeewier onder mijn voeten vandaan haalde. Wat zouden wij daarvan moeten vinden? Het ging over de vraag of algen geschikte vervangers zijn voor soja. Daarmee werd de vraag plotseling erg relevant. Soja is verreweg de meest gebruikte grondstof voor vleesvervangers, maar de productie van de meeste soja is erg problematisch. Het blijkt dat TNO van het ministerie van LNV opdracht heeft gekregen om te onderzoeken in hoeverre algen zo gekweekt en bewerkt kunnen worden dat ze een alternatief vormen voor soja als vleesvervanger. Typisch LNV, dacht ik. Nederland behoort tot de grootste importeurs van soja ter wereld. De bulk hiervan wordt als goedkoop veevoer gebruikt. Slechts een fractie belandt als vleesvervanger op het bord van vegetariërs en vleesminderaars. Wie vegetarisch eet levert al een behoorlijke bijdrage aan het milieu en duurzaamheid. Immers, om een kilo vlees te produceren moet een dier gemiddeld zeven kilo aan veevoer eten terwijl dit veevoer ook geschikt gemaakt had kunnen worden voor menselijke consumptie. Vegetariërs zijn dus al goed bezig, terwijl dat kleine beetje soja dat wél verantwoord wordt verbouwd grotendeels bestemd is voor vleesvervangers. Wie dus echt wat aan duurzaamheid wil doen, begint niet bij de vegetarische burger, maar bij de vleesindustrie. Helaas zit daar dankzij de effectieve lobby van de industrie nog weinig schot in. LNV blijkt keer op keer vooral de spreekbuis van de landbouwlobby. Leuk voor de bühne, zo’n algenonderzoek, maar het verhult vooral dat de echte problemen niet aangepakt worden, schoot er door mijn hoofd. Maar mijn scepsis omtrent de motieven van de opdrachtgever laat natuurlijk onverlet dat het onderzoek wel degelijk interessant en zinvol kan zijn. Alle kleine beetjes helpen immers. Als vleesvervangers nog duurzamer kunnen worden gemaakt moeten we dat niet nalaten.

‘Over algen weet ik niets te melden’ antwoordde ik dus, ‘maar er zijn tal van redenen om een vervanger voor soja te zoeken’, en ik begon een lange, niet uitputtende lijst argumenten op te sommen. Voor de verbouw van soja wordt op grote schaal tropisch bos gekapt. De grond wordt in een paar jaar tijd uitgeput en staat daarna bloot aan erosie. Voor grootschalige soja-plantages wordt de lokale bevolking verdreven. Ongeveer de helft van de soja is genetisch gemanipuleerd, meer dan enig ander gewas. De gemanipuleerde soja wordt resistent gemaakt tegen bepaalde soorten landbouwgif, die samen met de zaden verkocht worden en veelvuldig worden gebruikt. Vervolgens wordt de soja de halve aardbol overgesleept om hier als veevoer of voedsel te dienen. Het zou dus meer dan welkom zijn als deze ellendige boon vervangen kon worden. Als dat kan door een product dat hier in West-Europa verbouwd kan worden is dat nog mooier. De NVB is dus geïnteresseerd in de uitkomst van het onderzoek en ik proef te zijner tijd graag een vegaburger op algenbasis.

Thuisgekomen blijkt het uiteindelijke artikel in een groot aantal lokale kranten te zijn gepubliceerd. De aanpak van het project wordt me nu duidelijker. ‘Algen (…) gebruiken ook afvalstoffen als nitraat en fosfaat. Veehouders kunnen met algen de dierlijke meststoffen verwerken’ lees ik in het artikel. Pardon? Fosfaat een afvalstof? Hier in Nederland hebben we door overbemesting inderdaad een fofaatoverschot, maar wereldwijd dreigt deze voor de moderne landbouw onmisbare grondstof binnen honderd jaar op te raken. Het algenproject lijkt weer zo’n project dat de ergste uitwassen van een volslagen ontregelde landbouwpraktijk moet verzachten. De enige manier om onze landbouw echt duurzamer te maken is het matigen van onze vlees en zuivelconsumptie. Hopelijk blijken die algenburgers straks dus zo lekker dat ze de smaak van vlees onmiddellijk doen vergeten en groeit het wier prima zonder de mest van ons slachtvee. Als de algenburger mensen aan weet te zetten over te stappen naar vleesmindering of vegetarisme draagt ze pas écht bij aan een duurzame wereld. Voor die uitkomst zal het ministerie van LNV wel huiverig zijn.

Klik hier om hiet nieuwsbericht 'Algen als duurzame vleesvervanger' te lezen.

Klik hier om het persbericht 'Groot onderzoek naar winning voedingsingrediënten uit algen' van TNO te lezen.

13-07-10 | Vleesminnaars, vleesminderaars en vleesmijders

In Den Haag is een klein wonder gebeurd. In een rapport van het Landbouw Economisch Instituut (LEI) dat in juni het licht zag, wordt tot een andere eetcultuur opgeroepen waarin meer plantaardig voedsel wordt gegeten. Opdrachtgever voor het rapport is het Ministerie van LNV, waar de vleeslobby een stevige voet tussen de deur heeft. Het rapport ‘vleesminnaars, vleesminderaars en vleesmijders’ waarin de mogelijkheden van een duurzame voedselconsumptie Nederland worden verkend, sluit mooi aan op het eerder verschenen rapport van de Verenigde Naties waarin opnieuw de noodklok wordt geluid. De moderne landbouw, en dan met name veeteelt, behoort samen met de zware industrie tot de grootste bedreigingen van het leven op deze planeet. De landbouw slurpt zeventig procent van het zoete water op, bedreigt de biodiversiteit door het omzetten van (vooral tropisch) bos in akker- en weideland en is afhankelijk van grondstoffen als olie (voor kunstmest) en fosfor die snel uitgeput dreigen te raken.

Het LEI-rapport bestudeert verschillende routes naar wat in het jargon een duurzamere ‘eiwitconsumptie’ heet. Zo wordt er gekeken naar duurzamere vleesproductie zoals het eten van insectenvlees. Maar een belangrijkere route naar verduurzaming is de overstap naar meer plantaardig voedsel. Een belangrijke horde op deze route is de macht van de vleessector die het met de ‘kiloknaller’ voor iedereen mogelijk maakt om zich voor een habbekrats (te) vol aan vlees te eten. Voor het pareren van deze lobby geeft het LEI helaas geen tips. Maar, zo constateert het LEI, bepalender dan de prijs is onze eetcultuur. Vlees eten wordt door een grote groep mensen nog steeds geassocieerd met de woorden ‘stoer’, ‘mannelijk’ en bovenal ‘levensgenieter’. Het imago van de vegetariër moet dus nodig verbeterd worden. Gelukkig blijkt er een forse groep mensen (drie tot vier miljoen) te zijn die met enige regelmaat afziet van het eten van vlees. Vanuit deze groep moet de verandering komen. Een betere voorlichting over de relatie tussen vlees eten en gezondheid kan hier nog veel mensen aanzetten tot verdere vermindering van hun vleesconsumptie. De harde kern van de vleeseters, ongeveer een derde van de bevolking, valt vooralsnog toch niet op een ander spoor te krijgen. Zij lijken juist méér vlees te gaan eten, want ondanks de groeiende groep van vleesminderaars blijft de totale consumptie van vlees in Nederland stabiel.

Het advies van het LEI is dus dat de overheidscommunicatie zich richt op de grote middengroep van vleesminderaars. Ze kan die groep de wind in de rug geven door ze bijvoorbeeld te promoten als de “BOB” van het duurzaam consumeren. De NVB kan deze conclusie natuurlijk alleen maar onderschrijven. Sterker nog, met de ‘EatGreen’ campagne die er op gericht is om mensen de overstap naar een dag geen vlees te helpen maken heeft de NVB al een goedlopend communicatieconcept klaarliggen. Met ‘EatGreen Together’ kunnen mensen zich via de website opgeven om samen met buurtgenoten vegetarisch te eten. De campagne EatGreen@work zal binnenkort van start gaan en is er op gericht om bedrijfskantines ten minste een dag in de week een volwaardige vegetarische maaltijd aan te laten bieden. Stevige campagnes die de NVB graag met behulp van het ministerie van LNV verder opschaalt en verbreedt. Een ‘offer you can’t refuse’ zou je zeggen. De minister heeft aangegeven dat Nederland binnen 15 jaar koploper moet zijn op het gebied van duurzame voedselconsumptie. Tot op heden is het nog volslagen onduidelijk hoe ze die ambitie waar wil maken en begint de tijd te dringen. Verburg lijkt onder druk van de vleeslobby maar steeds de kool en de geit te willen sparen en echte keuzes en stellingnames worden uitgesteld. De NVB is er al lang uit. Vegetarisch eten is de voedingswijze van de toekomst. Laat die geit maar gewoon rondlopen, we hebben de heerlijkste en meest trendy recepten voor kool op onze website staan, een gewas dat de mensheid al duizenden jaren zonder problemen heeft weten te voeden.

Klik hier voor het hele LEI-rapport 2010-003 Vleesminnaars, vleesminderaars en vleesmijders

Klik hier om de LEI-brochure Vleesminnaars, vleesminderaars en vleesmijders te lezen.