Over Ons
De Vegetariërsbond wil iedereen laten proeven van de geheimen van de vegetarische keuken. Wij helpen mensen en bedrijven bij hun keuze voor lekker, gezond en bewust vegetarisch eten.
Dit doen we door het geven van tips en informatie en het organiseren van evenementen. Zo laten we duizenden mensen proeven hoe lekker vegetarisch eten kan zijn.
Zo dragen we bij aan een betere wereld. Doe je mee?

Lees meer over ons en doe mee

Vegetariƫrsbond FacebookVegetariƫrsbond Twitter
30 dagen vegetarisch

Kanker

Wereldwijd groeit het aantal mensen met welvaartsziekten explosief. Gelukkig kan de kans op chronische aandoeningen flink verminderd worden met een volwaardig vegetarisch dieet. Ook bij de behandeling ervan is een vegetarisch dieet heilzaam. Deze serie artikelen gaat dieper in op de relatie tussen vegetarisme en welvaartsziekten, zoals kanker.

Al in 1975 bleek uit wetenschappelijk onderzoek dat Amerikaanse Zevende-dags Adventisten een kleinere kans ten opzichte van de algemene bevolking hadden om aan kanker van het spijsverteringsstelsel te overlijden(1). Dit lagere risico werd toegeschreven aan hun vegetarische dieet. Dit gegeven was dermate interessant dat er daarna duizenden vervolgstudies naar het verband tussen voeding en kanker zijn gedaan.

Hoe belangrijk is dit alles op bevolkingsniveau? Momenteel lijdt één op de drie mensen in zijn leven aan een bepaalde vorm van kanker. In 2010 overleden er in Nederland ruim 42.000 mensen aan deze ziekte. Kanker van borst (vrouwen), prostaat (mannen), longen en darmen komen het meest voor. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) schat dat er bij 3000 kankerpatiënten per jaar een verband bestaat tussen hun voedingspatroon en hun ziekte. Er is dus heel wat te winnen.
Een van de bekendste onderzoeken is The China Study van Colin Campbell. Volgens deze studie onder 6500 personen van het Chinese platteland bleek dat de kans op borstkanker bij Chinese vrouwen aanzienlijk lager was dan bij Westerse vrouwen. Ook is gebleken dat darmkanker minder voorkomt. Dit wordt verklaard door het vezelrijke dieet van planten, zoals bonen, bladgroenten en volle granen.
Er is echter ook kritiek op The China Study. Zo zou de auteur ongunstige gezondheidseffecten van het plantaardige dieet en gunstige effecten van vleesconsumptie weggelaten hebben. Volgens een andere criticus, Loren Cordain (The Paleo Diet), is ons lichaam niet aangepast aan diëten met een laag eiwitgehalte, maar aan een dieet van magere vleessoorten, vruchten en groenten. De discussie hierover is nog in volle gang.

Preventief: groenten en fruit

Gelukkig bestaat er een meta-analyse van circa zevenduizend onderzoeken naar oorzaken en preventie van kanker, die ook in het Nederlands is vertaald(2). Het is een gezaghebbend rapport dat uitgevoerd is door het internationale netwerk van de Stichting Wereld Kanker Onderzoek Fonds (WCRF). Dit fonds richt zich geheel op de preventie van kanker.
De samenvattende conclusie is dat de meeste voedingspatronen die beschermen tegen kanker voornamelijk bestaan uit voedingsmiddelen van plantaardige oorsprong. Specifieker: groente geeft een verlaagd risico op kanker van mond, keel, strottenhoofd, slokdarm en maag. Voor fruit geldt hetzelfde verlaagde risico en dit biedt tevens extra bescherming tegen longkanker.
Kenmerkend voor groente (dus niet: aardappelen) en fruit is dat ze een lage energiedichtheid hebben, waardoor ze waarschijnlijk ook beschermen tegen gewichtstoename. Ui-achtigen verlagen het risico op maagkanker en knoflook verlaagt het risico op dikkedarm- en endeldarmkanker. Rood vlees en voorbewerkt vlees (inclusief vleeswaren) geven een overtuigend verhoogd risico op dikkedarm- en endeldarmkanker. Een onverwacht resultaat van de metastudie is dat bètacaroteen als voedingssupplement een verhoogd risico geeft op longkanker.

Tot zover de risico's. Het WCRF baseert aanbevelingen op deze risico's (zie het stukje Wat is gezond?) en raadt mensen aan om minder dan 500 gram roodvlees per week te eten. Maar 0 gram is ook minder dan 500 gram, zou ik zeggen. Daarover denken de opstellers van het WCRF-rapport iets anders. Ze menen dat verschillende voedingsmiddelen van dierlijke oorsprong voedzaam en gezond zijn, mits gegeten in kleine hoeveelheden. Het 'gezonde' zit hem in eiwit, ijzer, zink en vitamine B12. Maar dit gezonde is wat anders dan kankerpreventie. Vis geeft geen duidelijk verhoogd of verlaagd risico op kanker.
Misschien ten overvloede: een vegetarisch dieet garandeert het totaal ontbreken van kanker niet. Het gaat immers om verlaagde risico's. Net zo min geeft het eten van rood vlees 100 procent garantie op het krijgen van kanker.

Ook gunstig: broccolikiemen

Waarom is het zo moeilijk om precies en met zekerheid aan te geven welke voedingsmiddelen preventief werken tegen kanker? Er zijn verschillende oorzaken(3). Sommige producten met gunstige effecten, zoals ui en knoflook, hebben geen hoge voedingswaarde en worden niet in grote hoeveelheden geconsumeerd. Aardappels en appels daarentegen zijn wel voedzaam en worden veel gegeten, maar vertonen geen duidelijk effect op het gebied van kankerpreventie.
Broccoli is in principe gunstig. In principe: omdat niet iedere broccoliplant evenveel nuttige stoffen bevat. Het beste zijn drie dagen oude broccolikiemen van speciaal geselecteerde planten. Deze zijn commercieel verkrijgbaar. Je zou deze antikankerwerking bij de mens kunnen bewijzen door duizenden mensen ten minste tien jaar lang (het liefst van jongs af aan) dagelijks voldoende hoeveelheden drie dagen oude broccolikiemen te laten eten en dit te vergelijken met een controlegroep die verder in alle andere opzichten identiek is. Dit is in de praktijk echter onhaalbaar.

Preventief zou ook rode wijn zijn, omdat het geringe hoeveelheden resveratrol bevat. Deze stof heeft een antikankerwerking. Je zou heel veel rode wijn moeten drinken om daarvan te profiteren. Alcohol heeft echter het nadeel dat het een duidelijk verhoogd risico geeft op mond-, keel-, slokdarm- en borstkanker. Als mogelijke oplossing hebben onderzoekers tomaten geproduceerd die duizendmaal hogere concentraties resveratrol bevatten. Deze tomaat is echter nog niet op de markt. Andere onderzoekers hebben recentelijk een efficiënte methode ontwikkeld om resveratrolachtige stoffen in het lab te synthetiseren, waardoor er voldoende hoeveelheden ter beschikking komen om doelgericht te testen op gezondheidseffecten.
In de toekomst zou er van de vele plantaardige antikankerbestanddelen een optimale combinatie gemaakt kunnen worden. Als je dat bijvoorbeeld in een sapje zou stoppen, heb je een kankerpreventiesupplement. Dat is misschien beter dan een eenzijdig dieet van rode wijn en broccolikiemen om het risico van bepaalde soorten kanker te verlagen. Want dan maak je van voedsel een geneesmiddel en dat moet je niet willen.

Tekst: Gert Korthof
Gert Korthof schrijft op zijn blog http://korthof.blogspot.com meer over dit onderwerp.

Bronnen
1. Role of life-style and dietary habits in risk of cancer among Seventh-day Adventists, R. L. Phillips, Cancer Research 35,3513-3522, november 1975
2. Samenvatting Voeding, voedingspatroon, lichaamsbeweging en preventie van kanker: een wereldwijd perspectief, WCRF, 2007 (www.wcrf-nl.org/)
3. Food: The omnivore's labyrinth, Sarah DeWeerdt, Nature 471, maart 2011

Wat is gezond?

Gezonde voeding verkleint volgens wetenschappers de kans op kanker met een derde. Maar wat is gezond? Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds heeft de volgende aanbevelingen opgesteld:
  • Eet grotendeels onbewerkte granen of graanproducten en/of peulvruchten bij elke maaltijd en varieer zo veel mogelijk.
  • Vermijd dranken met suiker.
  • Beperk de consumptie van calorierijk voedsel en voorbewerkte, zetmeelrijke producten, zoals aardappelproducten en pasta.
  • Beperk de consumptie van rood vlees (zoals rund-, varkens-, geiten- en schapenvlees) en vermijd het eten van bewerkt vlees (zoals ham, salami en worst).
  • Drink maximaal één (vrouwen) of twee (mannen) glazen alcohol per dag.
  • Beperk de consumptie van zout (en met zout bewerkt) voedsel.