De impact van dierenvoeding

Huisdieren zijn emotie. Ze vormen voor veel mensen een bron van plezier en gezelligheid. Ongeveer de helft van de Nederlandse huishoudens heeft een huisdier, en ze worden vaak gezien als een volwaardig gezinslid.

Kritische vragen over huisdieren liggen dan ook gevoelig. Toch willen we als Vegetariërsbond, die al 132 jaar over verantwoorde voeding schrijft, ook een keer de vraag stellen: wat is eigenlijk de impact van dierenvoeding? Spoiler: net als in andere opzichten lijken huisdieren ook hierin op hun baasje.

Tekst: Floris de Graad, directeur van de Vegetariërsbond

33,4 miljoen huisdieren

Er zijn in Nederland zo’n 33,4 miljoen huisdieren. Verreweg de meeste daarvan zijn vissen, en de milieu-impact per vis is beperkt. Dat ligt anders voor de populairste viervoeters: honden, katten en paarden. Volgens de meest recente cijfers van Dibevo, de brancheorganisatie voor ondernemers in de gezelschapsdierensector, zijn er in Nederland 1,7 miljoen honden en 3 miljoen katten. Daarnaast worden er naar schatting 450.000 paarden gehouden.

De Universiteit van Wageningen bracht in 2011 de impact van dierenvoeding in kaart door te berekenen hoeveel land er nodig is voor het voeden en houden van deze dieren.1 De cijfers zijn ontluisterend. Vertaald naar vandaag leggen onze huisdieren beslag op 816.995 hectare. Nederland heeft in totaal 1,8 miljoen hectare landbouwgrond. Zou naast het houden van de dieren ook de productie van het voer volledig in Nederland plaatsvinden, dan ging het om 45% van onze landbouwgrond. Bijna de helft dus.

Slachtafval of volwaardig voer?

Als tegenargument kan natuurlijk worden aangevoerd dat huisdieren vooral slachtafval en bijproducten eten. Dat stelde de Europese koepel van dierenvoedingproducenten (FEDIAF) ook toen de cijfers van de Universiteit van Wageningen bekend werden:

“We gebruiken bijproducten van de vleesindustrie, zoals de oren, nieren en andere delen die mensen niet willen eten. Die producten zouden anders weggegooid worden.”
FEDIAF, Europese koepel van dierenvoedingproducenten

Volgens de onderzoekers van de WUR klopte deze claim deels. Uit hun analyse bleek echter dat veel ingrediënten in commercieel huisdiervoer ook door landbouwhuisdieren, en mogelijk zelfs door mensen, gegeten kunnen worden.

Wat zit er eigenlijk in de voerbak?

Wat we onze huisdieren precies voorschotelen, lijkt in nevelen gehuld. De FEDIAF geeft aan dat meer dan de helft van het in Europa geproduceerde insecteneiwit voor diervoeding wordt gebruikt. Dat zegt echter niet zo veel, aangezien de productie van insecteneiwit nog beperkt is. Ook lobbyt de organisatie op Europees niveau voor het gebruik van dierlijke afvalvetten in dierenvoer, in plaats van de verwerking ervan in ‘groene’ biobrandstof.

Opmerkelijk genoeg lijkt het grootste deel van het dierenvoer plantaardig. Betrouwbare cijfers zijn er niet, maar de grootste fabrikant van huisdierenvoer, Pedigree, licht op de website een tipje van de sluier op: “Het totale aandeel aan vlees en dierlijke bijproducten bedraagt 27-65% voor onze natvoeding en 15-39% voor onze droogvoeding.”

Dat lijkt eigenlijk aardig op wat de gemiddelde Nederlander op zijn bord legt. Volgens de laatste cijfers eten we 42% plantaardige eiwitten en 58% dierlijke eiwitten. Een snelle, grove berekening op basis van de cijfers van Pedigree2 komt voor dierenvoer op precies dezelfde verhouding uit.

De impact van dierenvoeding: een black box

Terug naar het landgebruik. Onze huisdieren leggen beslag op een areaal ter grootte van de helft van de Nederlandse landbouwgrond. Dat is fors. Ter vergelijking: de Nederlandse bevolking zelf legt voor haar voedselconsumptie beslag op twee keer de Nederlandse landbouwgrond.3

De vraag wat we onze huisdieren voorschotelen raakt zo aan een groter ecologisch vraagstuk. Waar consumenten voor hun eigen maaltijden steeds bewustere keuzes maken, blijft de keten achter de voerbak vooralsnog grotendeels een black box. Wie een realistisch en integraal beeld wil vormen van onze totale ecologische footprint, kan niet om deze grondstoffenstromen heen.

Bewuster kiezen voor de voerbak

Wil je zelf de impact van dierenvoeding verkleinen? Ook in het schap met dierenvoeding vind je producten met het V-Label. Het keurmerk garandeert dat er geen vlees, vis of slachtbijproducten in het voer zitten. Zo weet je precies wat er in de voerbak komt. Bekijk de dierenvoeding met het V-Label. Twijfel je of plantaardig voer geschikt is voor jouw dier, overleg dan met je dierenarts.

Bronnen

1. Indicatie van de ecologische footprint van gezelschapsdieren. Eerste verkenning, toegespitst op katten, honden en paarden in Nederland. WUR, 2011.
2. Aannames: marktaandeel 70% droogvoer en 30% natvoer. Droogvoer bevat 30% vlees, natvoer 50% vlees. Vlees is voornamelijk orgaanvlees met een eiwitpercentage van 20%, plantaardig voornamelijk granen met een eiwitpercentage van 10%.
3. Een inwoner van Nederland gebruikt gemiddeld ruim 0,2 hectare aan mondiaal landoppervlak voor de eigen voedselconsumptie. Mondiaal landgebruik door Nederlandse consumptie, 1990-2024 | Compendium voor de Leefomgeving.