Thuistest omega-3? Ja; we leggen graag uit waarom. In Nederland krijgen veel mensen te weinig omega-3 binnen. Voldoende omega-vetzuren is belangrijk voor de gezondheid van hart en vaten, de hersenfunctie en een goede bloeddruk. Op de redactie testten wij een uitgebreide thuistest en keken wij ook kritisch naar het uitgebreide rapport en het persoonlijke advies.
Wij gebruikten hiervoor de HS Omega-3 Index Test die o.a. Arctic Blue op hun site aanbiedt. Waarom Arctic Blue? Omdat onze redacteur daar al jaren naar volle tevredenheid de hooggedoseerde algenolie koopt.
Terug naar de test; het is een product van MijnLabtest en biedt een diepgaande blik in de vetzuursamenstelling van het lichaam. Het geeft de waarden voor 24 vetzuren waaronder EPA / DHA / ALA, de verhouding omega-3/6.
(Foto bovenaan: Andrea Piacquadio via pexels.com / Beeld laptop via MyLabtest en de verpakking van de test via Arctic Blue)
Wat meet deze thuistest omega-3?
Deze test is geen alledaagse bloedtest. Het is een gespecialiseerde meting die zich richt op de inbedding van twee specifieke, langketenige omega-3 vetzuren: EPA (eicosapentaeenzuur) en DHA (docosahexaeenzuur). Deze vetzuren zijn cruciaal omdat ze direct deel uitmaken van de membranen van al onze lichaamscellen, inclusief het hart en de hersenen.
De test meet het gecombineerde percentage EPA en DHA ten opzichte van het totale vetzuurgehalte dat in de celmembranen van de rode bloedcellen (erytrocyten) is ingebouwd. Rode bloedcellen hebben een levensduur van ongeveer 120 dagen en reflecteren daardoor de gemiddelde vetzuurinname over de afgelopen vier maanden. Dit maakt deze test een veel betrouwbaardere maatstaf voor de lange termijn van de vetzuurstatus dan een momentopname van het bloedplasma. Tenminste, dat is ons door diverse mensen/bronnen zo verteld.
Naast de omega-3 index zelf, biedt het laboratoriumrapport ook een tweede meting: de vetzuurverhouding. Dit is de balans tussen de ontstekingsremmende omega-3 vetzuren en omega-6 vetzuren die eventueel aanwezige ontstekingen kunnen verergeren.
Het gemak van deze thuistest omega-3
Een van de grote voordelen van de gebruikte HS-Omega-3 Index Test is dat deze test compleet geleverd wordt in een platte kit. Je hoeft dus niet naar een prikpost of huisarts. Als de uitslag er is, kan via de ontvangen e-mail worden ingelogd op een beveiligde omgeving waar de uitslag en toelichting te lezen is. Dat is ook als Pdf beschikbaar.
De procedure is eenvoudig, maar dient wel zorgvuldig te worden gevolgd.
Neem vooral de tijd (20 tot 30 minuutjes):
Bloedafname: je prikt thuis in jouw vinger met behulp van de bijgeleverde lancet. Eenvoudig en pijnloos voor veruit de meeste mensen.
Preparatie: enkele druppels bloed laat je op een speciale ‘bloedspotkaart’ vallen.
Verzending: verstuur de kaart in de bijgeleverde retourenvelop naar het gespecialiseerde, gecertificeerde laboratorium.
Resultaten: na ongeveer 10 werkdagen (de tijd die het laboratorium nodig heeft om de analyse uit te voeren) ontvang je het Nederlandstalige rapport met resultaten.
Wat zijn de streefwaarden voor deze thuistest omega-3?
De kracht van de test ligt in de concrete, wetenschappelijk onderbouwde streefwaarden die je als leidraad kunt gebruiken om gezondheidsdoelen te bereiken.
De beschermende zone
Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat een Index Score van 8% tot 12% de ideale ‘beschermende zone’ vertegenwoordigt.
Lager dan 8% wordt geassocieerd met een verhoogd risico op cardiovasculaire problemen. Vetzuren zoals EPA en DHA helpen de bloedvaten soepel te houden en dragen bij aan de regulatie van de bloeddruk. Een lage score duidt op onvoldoende cellulaire inbedding van deze beschermende vetzuren.
8% tot 12%: Dit is het optimale niveau dat zorgt voor de beste bescherming van het hart, ondersteuning van de hersenfunctie (EPA en DHA zijn essentiële bouwstenen van het zenuwstelsel) en het behoud van een gezond gezichtsvermogen.
De vetzuurverhouding
De tweede parameter is de verhouding tussen omega-6 en omega-3. Beide zijn essentieel, maar in de Westerse voeding is omega-6 (vaak uit bewerkte en verwerkte inclusief gefrituurde producten) vaak dominant, wat een eventueel aanwezige chronische, lage graad van ontsteking in het lichaam kan bevorderen.
Westerse gemiddelde: veel mensen hebben een verhouding van 10:1 tot 20:1.
Ideale Verhouding: de meest ideale en klinisch wenselijke verhouding is 3:1 of lager (maximaal drie keer zoveel Omega-6 als Omega-3). Het bereiken van deze verhouding is van fundamenteel belang om aanwezige pro-inflammatoire effecten te temperen.
Van momentopname naar optimalisatie
Wanneer testresultaten een index van minder dan 8% of een verhouding van meer dan 3:1 aantonen, is de boodschap duidelijk: actie is vereist. Het rapport zal dan ook specifieke aanbevelingen bevatten, waarbij de focus ligt op dieet- en levensstijlaanpassingen.
Voeding en Supplementen
De meest directe bron van EPA en DHA is vette vis maar als vegetariër is het relatief gemakkelijk om de voedingsbron van deze vissen te consumeren: algen!
Suppleren: als de index laag is, is het raadzaam om de inname aan te vullen met algenolie voor vegetariërs/veganisten. Hoogwaardige oliën met een bewezen hoge concentratie EPA en DHA zijn hierbij essentieel.
Plantaardige bronnen: ook plantaardige bronnen, rijk aan het lange keten omega-3 vetzuur ALA (alfa-linoleenzuur), zijn waardevol. Denk aan lijnzaadolie, walnoten en avocado. Hoewel de omzetting van ALA naar EPA/DHA in het lichaam beperkt is, dragen ze bij aan de algehele balans.
Kookgedrag: gezonder koken met verse, onbewerkte producten en het beperken van het gebruik van oliën.
Levensstijlaanpassingen
Naast voeding kunnen ook andere levensstijlfactoren een rol spelen bij de opname en de balans van vetzuren. Minder alcohol, meer bewegen.
Geduld en hertesten
Het is belangrijk te begrijpen dat verbetering tijd nodig heeft. De rode bloedcellen vernieuwen zich zoals gezegd geleidelijk. Daarom moet men, na het aanpassen van de voeding, lichamelijke activiteit en/of het de starten met supplementen, ongeveer 4 tot 5 maanden wachten voordat een hertest een betrouwbare indicatie kan geven van mogelijke verbetering van de vetzuurbalans.
Conclusie van deze thuistest omega-3
De HS-Omega-3 Index Test is meer dan alleen een getal en een advies; het is een persoonlijke richtlijn naar een betere gezondheid. Door de status van de belangrijke EPA en DHA vetzuren vast te stellen, stelt de test de gebruiker in staat gerichte en effectievere keuzes voor wat betreft voeding te maken. Ga, wat ons betreft, zeker niet alleen af op het rapport maar bespreek de uitslag met huisarts en diëtist.
Lees vooral de volgende tekst ook:
Belangrijk: over de verhouding omega 3 – omega 6 als meting voor de gezondheidsstatus bestaat geen algehele consensus, zelfs veel discussie. Er blijkt volgens vele experts “onvoldoende bewijs dat de verhouding omega-3/omega-6 hierbij een belangrijke rol speelt”. Ook het Voedingscentrum en de Gezondheidsraad spreken niet over deze verhouding; er is wereldwijd veel meer onderzoek nodig om een advies voor alle Nederlanders te kunnen geven.
Het bereiken van de Index van 8% tot 12% is een meetbaar doel dat direct bijdraagt aan de bescherming van de belangrijkste organen van het lichaam, van het hart tot de hersenen, en is een proactieve stap in de richting van een langer en gezonder leven.
Persoonlijke testwaarden
En dan nu voor de volledige transparantie, de uitslag van deze test die onze collega (vegetariër, redelijk actief, redelijk tot goed voedingspatroon conform de ‘richtlijnen goede voeding’ en het Voedingscentrum) retour ontving:
Omega 3-Index (4.6%)
Interpretatie: de score valt in de categorie rood/oranje volgens het rapport, gelabeld als een sterk verhoogd risico op hart- en vaatziekten volgens de criteria van de American Heart Association (tussen 8 en 11% is optimaal).
Betekenis: de lichaamscellen (inclusief hart en hersenen) bevatten een significant te lage hoeveelheid van de beschermende omega-3 vetzuren EPA en DHA. Dit betekent dat onze collega de voordelen misloopt van lagere ontstekingswaarden, een regelmatiger hartslag en een verminderde plaquevorming.
Omega 6 : Omega 3 verhouding (6:1)
Interpretatie: de verhouding valt in de rode zone volgens het rapport. Kritische noot: volgens de tekst is 1:1 tot 4:1 optimaal en toch geeft het rapport qua visualisatie iets anders weer. Dit roept extra vragen op.
Betekenis: onze collega zou te veel omega-6 vetzuren binnen krijgen in verhouding tot de ontstekingsremmende omega-3 vetzuren. Hoewel 6:1 lager is dan het Westerse gemiddelde van 12:1, is dit nog steeds niet optimaal.
Verhouding AA : EPA (10:1)
Interpretatie: de verhouding van 10:1 is hoger dan de streefwaarde van 5:1.
Betekenis: arachidonzuur (AA) is een omega-6 vetzuur terwijl EPA (omega-3) ontstekingsremmende eicosanoïden aanmaakt. De waarde van 10:1 betekent dat het lichaam een sterke neiging heeft tot ontstekingsbevorderende reacties.
Aanvullende Scores
Transvetzurenscore (0,7%): Dit valt in de gele zone (gemiddeld, 0.6 – 1 %). Dit is niet optimaal, maar ook niet alarmerend. Advies hier is om bewerkte voedingsmiddelen en goedkope bakproducten verder te beperken.
Verzadigde vetzurenscore (40%): Dit valt in de oranje zone (ongunstig, iets verhoogd, 40 – 43%). Dit bevestigt het advies de inname van verzadigde vetten (vaak uit dierlijke en gemaksproducten) te beperken.
Enkelvoudig onverzadigde vetzurenscore (19%): Dit valt in de gele zone (gemiddeld, 17 – 20%). De inname van olijfolie en noten (omega-9) kan nog verhoogd worden om verzadigde vetten te kunnen vervangen.
Evaluatie van het advies op basis van de score
Het resultaat verbaast onze collega. Met een werkweek waarin weliswaar de zit-uren de vele actieve uren nog de boventoon voeren, een vegetarisch voedingspatroon volgend plus inname van algenolie met hooggedoseerde EPA/DHA (die ook, inderdaad, bij Arctic Blue wordt afgenomen), voelen de gemeten testwaarden niet representatief. Echter, dat betekent niet dat het niet klopt.
Hoewel nuttig indien correct, voelt het vreemd dat de meetwaarden worden besproken in een ‘persoonlijk advies’. Het testlab gaat hiermee op de stoel van de huisarts of medisch specialist zitten, terwijl het lab ‘slechts’ de waarden moet weten en laten duiden door een arts of specialist. Als gebruiker kan je deze ‘persoonlijke’ adviezen natuurlijk laten voor wat het is, en de gemeten waarden bespreken met huisarts en een diëtist. Dat lijkt ons de beste en enige optie.
Het is een interessante uitdaging om 4 à 5 maanden het voedingspatroon nader te bekijken en de lichamelijke activiteit te verhogen, om vervolgens dan een hertest te doen.
Wordt vervolgd!
