Plantaardig eten in het nieuwe jaar blijft groeien, maar de focus verschuift. Waar het de afgelopen jaren vooral draaide om vlees- en zuivelvervangers, kiezen steeds meer mensen nu bewust voor onbewerkte en minimaal bewerkte plantaardige voeding.
Bonen, peulvruchten, groenten, granen, tofu en tempeh staan weer centraal. Niet omdat kant-en-klare producten per definitie slecht zijn, maar omdat consumenten kritischer zijn geworden in hun keuzes en beter willen begrijpen wat ze eten.
Dat is geen stap terug, maar een stap vooruit: meer aandacht voor gezondheid, smaak, betaalbaarheid en transparantie, plantaardig eten in het nieuwe jaar draait om minder bewerkt, meer puur.
Meer aandacht voor ingrediënten
Steeds meer mensen willen weten wat er in hun eten zit en waar het vandaan komt. Het gaat niet alleen om calorieën, maar ook om vezels, eiwitten en herkomst.
Het Voedingscentrum adviseert al jaren een voedingspatroon waarin plantaardige basisproducten een hoofdrol spelen, zoals groenten, fruit, peulvruchten, volkoren granen, noten en zaden.
Ultra-bewerkte voeding: nuance is belangrijk
In het debat over voeding komt ook ultra-bewerkte voeding (UPF’s) vaak voorbij. Volgens de internationaal gebruikte NOVA-classificatie gaat het om producten die sterk industrieel zijn bewerkt en veel toevoegingen bevatten.
Onderzoek laat zien dat een voedingspatroon met veel ultra-bewerkte producten samenhangt met gezondheidsrisico’s. Dat geldt voor álle ultra-bewerkte voeding – niet specifiek voor plantaardige producten.
Belangrijk blijft: niet elk bewerkt product is ongezond. Het gaat om de balans van je totale eetpatroon.
Bonen en peulvruchten terug op het bord
Peulvruchten worden steeds vaker het middelpunt van de maaltijd. Ze zijn rijk aan vezels en plantaardig eiwit, betaalbaar, lang houdbaar en relatief duurzaam geproduceerd.
Niet alleen internationale organisaties zoals de FAO en WHO benadrukken het belang van peulvruchten in een gezond en duurzaam voedingspatroon. Ook in Nederland sluit dit naadloos aan bij recente adviezen.
De Gezondheidsraad adviseert in de nieuwe richtlijnen voor eiwitbronnen om wekelijks minimaal 250 gram peulvruchten (bereid) te eten. Daarmee worden peulvruchten nadrukkelijk genoemd als volwaardige eiwitbron binnen een gezond voedingspatroon, naast noten, zaden en volkoren granen.
Het Voedingscentrum verwerkt deze richtlijnen in de Schijf van Vijf, waarin peulvruchten een vaste plek hebben als plantaardige eiwitbron. Meer bonen en linzen eten past daarmee niet alleen bij plantaardige trends, maar ook bij officieel voedingsadvies.
Flexitarisch eten is de norm
Niet alleen vegetariërs en veganisten eten meer plantaardig. Ook flexitariërs spelen een grote rol. Volgens het plantaardig-trendrapport en het RIVM eet een groot deel van de Nederlanders meerdere dagen per week geen vlees.
Voor deze groep zijn smaak, eenvoud en betaalbaarheid minstens zo belangrijk als idealen.
Eat-Lancet als praktische richtlijn
Na jaren van uiteenlopende duurzaamheidsboodschappen groeit de behoefte aan duidelijkheid. Steeds vaker wordt het Eat-Lancet-model – ook wel het Planetary Health raamwerk – genoemd als richtinggevend kader.
Dit model, ontwikkeld door een internationale groep wetenschappers, legt de nadruk op plantaardige voeding zoals groenten, fruit, peulvruchten, volkoren granen, noten en zaden, met ruimte voor een beperkte hoeveelheid dierlijke producten. Juist die balans maakt het voor veel mensen haalbaar.
Vooruitkijkend naar 2026 en daarna wordt Eat-Lancet steeds vaker gebruikt als praktische leidraad door supermarkten, cateraars en foodservicebedrijven. Het ‘planeetvriendelijke bord’ helpt consumenten beter begrijpen hoe hun eetkeuzes bijdragen aan zowel gezondheid als duurzaamheid.
Trendwatch 2026
Naast voedingsadvies spelen ook culinaire en culturele trends een rol. Trendwatcher en culinair schrijver Mara Grimm schetst een toekomstbeeld dat opvallend goed aansluit bij de huidige ontwikkeling en plantaardig eten in het nieuwe jaar.
Kool wordt cool
Koolgroenten maken een comeback. Denk aan gegrilde boerenkool, savooiekool, rodekool en wittekool. Ze zijn lokaal, betaalbaar, lang houdbaar en verrassend veelzijdig – van rauw tot gestoofd en gefermenteerd.
De voorraadkast: de nieuwe musthave
We vullen de voorraadkast aan met basics zoals:
- bonen en linzen
- granen
- noten en zaden
- gefermenteerde groenten
én luxe, bijzondere smaakmakers om altijd iets lekkers op tafel te zetten.
Azijn als smaakmaker
Denk aan zelfgemaakte, exclusieve azijnen van rozen, zwarte knoflook of zelfs gerookte azijn. Zure smaken geven plantaardige gerechten diepte, zonder extra zout of vet.
Minder hype, meer gewoon goed eten
Plantaardig eten draait minder om perfectie en meer om praktische, haalbare keuzes. Meer groenten en peulvruchten, minder ultra-bewerkt, en ruimte voor plezier en smaak.
Of je nu vegetarisch, veganistisch of flexitarisch eet: meer plantaardig eten in het nieuwe jaar blijft een van de meest positieve keuzes voor gezondheid, dieren en milieu.
Bronnen
Voedingscentrum, Schijf van Vijf, voedingscentrum.nl
RIVM – Voeding en gezondheid, rivm.nl
FAO & WHO – Sustainable Healthy Diets, fao.org
Eat-Lancet Commission – Food in the Anthropocene, eatforum.org/eat-lancet-commission
