Vega factchecker aflevering 1

Aantallen vegetariërs en trends uit de vleesconsumptie

Door: Sytske de Waart

Q: Er is vaak verwarring rond het aantal vegetariërs. Hoeveel zijn het er?
A: Die verwarring ontstaat omdat elk onderzoek een andere definitie hanteert. De meeste onderzoekers vragen of je vlees bij de warme maaltijd eet. Mensen die ´nooit´ of ´bijna nooit´ antwoorden, worden dan gezien als vegetariërs. Maar die kunnen dan wel bij het ontbijt, lunch of tussendoor vlees eten! Ook is bekend dat vlees bij de warme maaltijd vaak vervangen wordt door vis. Dus, als je niet alleen geïnteresseerd bent in hoeveel vlees er gegeten wordt, maar ook in het aantal vegetariërs, moet je de vraag stellen ´ben je vegetariër´? Op dat onderzoek zit ik nog steeds te wachten. Tot die tijd houden we maar het cijfer aan van mensen die zeggen (vrijwel) nooit vlees te eten, dat ligt rond de 4%. Dus zo’n 700.000 Nederlanders.

Q: Maar daar zitten ook viseters tussen, toch?
A: Klopt. Maar het is niet in de wet vastgelegd wanneer je jezelf vegetariër mag noemen. Gelukkig maar. De Vegetariërsbond definieert een vegetariër als iemand die niets eet van het gedode dier, dus ook geen vis. Maar de Vegetariërsbond verliest zich liever niet in discussies over wanneer je je precies wel vegetariër mag noemen, en wanneer niet. Duidelijk zijn over de definitie van vegetarisch is wel belangrijk. Zodat als je een vegetarische maaltijd bestelt, je zeker weet dat je geen vis, kip of slachtafval krijgt. Dus, als je wilt weten hoeveel vegetariërs er in Nederland zijn, ga je uit van zelfbenoemde vegetariërs. Daar zullen de rekkelijken en de preciezen bij zitten. Maar in ieder geval de mensen die bewust van vlees afzien.

Q: Groeit het aantal vegetariërs?
A: Het aantal niet-vleeseters stijgt zeker. We hebben alle representatieve onderzoeken van de afgelopen 15 jaar onder de loep genomen. Er zijn drie verschillende, langlopende onderzoeken die net wat anders van opzet zijn, maar ze laten alle drie een stijgende lijn zien van mensen die zeggen (vrijwel) nooit vlees te eten. Bij de consumptiepeilingen van het RIVM is de groep ‘vegetariërs, veganisten, macrobioten en antroposofen’ in drie jaar tijd toegenomen van 1,1% naar 4,4%. Het LEI constateert dat het aantal nietvleeseters licht is toegenomen: van 3,9 procent in 2010 naar 4,5 procent in 2012. TNS NIPO kan een langer tijdsbeeld schetsen: het percentage mensen dat zei geen vlees te eten steeg tussen 2000 en 2013 van 1,8 naar 2,3%. Tel je het aantal mensen dat aangeeft vrijwel geen vlees te eten hier bij op, dan kom je in beide jaren op 4%.

Q: Maar de vleesconsumptie daalt toch veel harder dan deze groei?
A: Nee, dat gaat redelijk gelijk op. Tot 2010 bleef de vleesconsumptie hangen rond de 40 kg per persoon per jaar. Pas de laatste jaren zet de daling in, en in 2015 zaten we op 37,5 kg pppj. Dat is natuurlijk goed nieuws, zeker als de dalende lijn voortzet, maar de vleesconsumptie in rijke Westerse landen als Nederland blijft onverminderd hoog. Zowel vergeleken met wat volgens het Voedingscentrum gezond is om aan vlees te eten (dat is 1,5 keer minder dan wat we nu eten), als in vergelijking met het wereldgemiddelde, waar we bijna een factor 2 boven zitten.
 

De uitgebreide factsheet staat op www.vegetariers.nl/bewust